Kareks Åžirketi'nin çalışan sayısı 10 bin. Yıl sonunda tahminlerin çok üstünde bir kâr açıklıyor. Bu kâr, olduÄŸu gibi hissedarlara kâr payı olarak gidiyor. Çalışanlar normal ücretlerini almaya devam ediyor. YaÅŸam kalitelerinde geçici ya da kalıcı bir iyileÅŸme olmuyor. Halbuki bu ilave kâr, onların beceri ve çalışmalarının eseri.

Keyf-i Dem isimli küçük bir çay bahçesi. Kasada patron oturuyor. Çay ocağının başında genç bir çalışan. Sanki laboratuvarda özel bir deney yapıyormuÅŸçasına çok özel ve çok lezzetli bir çay demliyor. Garsonlar görebileceÄŸiniz en zarif ve en hızlı servisi yapıyor. MüÅŸteriler; bu çay bahçesine gelmekten, hizmet almaktan çok memnun. Patron iyi kazanıyor; ama çalışanlar asgari ücretli. Garsonlara üç beÅŸ kuruÅŸ bahÅŸiÅŸ kalıyor; çay ocağının başındaki genç onu da almıyor.

P-Bank isimli büyük bir bankada 18 bin kiÅŸi çalışıyor. Krizin yaklaÅŸtığını ve iÅŸlerin hafifleyeceÄŸini fark edince, 2 bin kiÅŸiyi iÅŸten çıkarıyorlar. Yapılan hesaplara göre o yıl zarar etmeyecek, ama kârı düÅŸecek. Banka, kârı düÅŸmesin diye 2 bin kiÅŸilik yükü taşımıyor. Kriz bitince bunların yerine yeni personel alacak. Bu arada, bankanın büyük hissedarının malikânesinde 30 hizmetçi, aÅŸçı ve ÅŸoför çalışıyor. Malikânenin aylık gideri 400 bin dolar civarında; yaklaşık 200 kiÅŸinin maaşı kadar bir harcama söz konusu. Kriz zamanında bu harcamada herhangi bir düÅŸme olmuyor. Bankanın büyük hissedarı, aynı lüks yaÅŸam standardını sürdürürken iÅŸten atılan çalışanlar, psikolojik sarsıntı içinde marketten zaruri ihtiyaçlarını alırken bile iki kez düÅŸünüyor. Yaram isminde küçük bir atölye, plastik endüstrisinde çalışıyor, 15 elemanı var. Bir müÅŸteriyi kaybediyorlar. O müÅŸterinin iÅŸlerini yapan 3 kiÅŸi bulunuyor. Patron hemen o 3 kiÅŸiyi iÅŸten çıkarıyor. Aslında belki birkaç ay içinde yeni bir müÅŸteri bulunabilir; ama patron beklemiyor. O üç kiÅŸiyi hemen iÅŸten çıkarıyor.

Kareks'in Genel Müdürü, Ä°nsan Kaynakları müdürüne çalışanların üretken olması gerektiÄŸini, daha çok çalışmaları gerektiÄŸini belirtiyor. "Rakiplerin yeni ürünlerinin karşısına daha iyi ürünler çıkarılmalı." diyor. Ä°nsan Kaynakları müdürü de, çalışanları verimli kılacak eÄŸitimler, performans deÄŸerleme sistemleriyle uÄŸraşıyor. Bu arada ÅŸirketin yıldız ismi, rakip ÅŸirketin yüzde 10 daha yüksek ücretli teklifi için, Kareks'i bırakıyor. Ä°nsan Kaynakları müdürü, ayrılan elemanı 'ahlaksız' davranmakla suçluyor.

Keyf-i Dem'de patron, çay ocağında her zamankinden daha fazla çay tüketildiÄŸini fark ediyor. Ama nedenini anlamıyor. Çünkü gelirler; aynı kalıyor. P-Bank çalışanları, sendikalaÅŸmaya çalışıyor. Genel müdür, "Bu kriz ve rekabet ortamında, banka yönetimi ve çalışanlar bir olmalıyız. Yoksa gemi batar." diyor. Çalışanlar yine de sendikalaÅŸmaktan vazgeçmiyor. Yaram isimli küçük atölyede çalışanlardan 5 kiÅŸi istifa ediyor ve yeni bir ÅŸirket kuruyorlar. Yaram'da çalışırken kendi baktıkları müÅŸterilerin iÅŸlerini kendileri yapmaya baÅŸlıyorlar.

Kapitalizmde ciddi aksayan yönler var. Bu aksayan yönleri giderip sistemde radikal iyileÅŸtirmeler yapmalıyız. Ä°yileÅŸtirme ihtiyacı olan alan, mekanik sistem deÄŸil: Kapitalizmin, iÅŸverenlerin ve çalışanların dayandığı deÄŸer seti. Kıdemli bir yönetim uzmanı olarak, bu konuyu ele almaya, insancıl bir çalışma sistemini paylaÅŸmaya devam edeceÄŸim.

< Önceki		Sonraki >