Zira bu görevliler, çoÄŸu defa, hayatının son dakikalarını yaÅŸayan bir kiÅŸiye birkaç dakikalık telefon görüÅŸmesi süresi içinde nasıl hayatta kalınacağının büyülü cümlelerini söyleyen çok özel kiÅŸilerdir. Kimi zaman acı içinde kıvranan, kimi zaman ölümün eÅŸiÄŸinde bulunan bir kiÅŸi ile telefonla canlı olarak konuÅŸmak, sanıldığı kadar kolay bir durum olmadığı düÅŸünülürse, "kriz yönetimi" konusunda çok saÄŸlam donanımlı ve "travma sonrası psikolojik destek" konusunda uzman olmaları gerektiÄŸini ifade etmeye bile gerek yok.
Özellikle Avrupa ülkelerinde hayat kurtaran "kırmızı bölge" olarak bilinen bu bölgede görev yapan kiÅŸilerin böylesi donanımlara sahip olması onlarca insan hayatı için çok önemlidir. Bir baÅŸka deyiÅŸle acil servis görevlisinin bir felaket durumunu felakete dönüÅŸtürmeden çözebilme yeteneÄŸine sahip olması gerekir. Bu ve benzer kıstaslardan yola çıkarak bu kazadan alınacak dersleri maddeleÅŸtirirsek eÄŸer;
Acil Servis görevlisi, kendisinden yardım bekleyen bir kazazedeye "mekanik" bir hitap tarzı ile deÄŸil, sahiplenici ve empati kurucu ses tonu ile hitap etmesi gerekirdi. Kazazedenin, kendi acılarını anlamış ve ona göre kendisine yardım ulaÅŸtıracak biri ile konuÅŸtuÄŸunu hissetmesi gerekir. Halbuki bu kazada, görüyoruz ki, acil servis görevlisi, kazazede ile empati kurmakta zorluk çekiyor ve onun acılarına yabancılık çektiÄŸini ses tonu ve kullandığı kelimeler ile ortaya koyuyor.
Kazazedeye acil servis görevlisi güven telkin edebilmesi için, kendisini ismen tanıtması ve kazazedenin ismini öÄŸrenmesi gerekir. KonuÅŸmanın ilerleyen dakikalarında kazazedeye artık ismen hitap etmesi gerekir. Böylesi bir iletiÅŸimde kazazede kendini daha rahat ve güvende hissedecektir. Bu kazada görüyoruz ki, acil servis görevlisi, kazazedeye sadece "beyefendi, beyefendi" diye hitap ediyor. Kendisini tanıtmamış olan acil servis görevlisine de kazazede "hanımefendi, alo hanımefendi" diye hitap ediyor.
Kazazede, acil servis ile görüÅŸmeler sırasında, acil servis çalışanlarının kendi aralarındaki "panik" ve "çaresizlik" konuÅŸmalarını asla duymaması gerekir. Kazazede kendini emin ellere teslim ettiÄŸinden ÅŸüphe duymaması gerekir. Bu kazada acil yardım görevlilerinin kendi arasındaki konuÅŸmalar maalesef kazazedeye kadar ulaşır durumda. Acil servis görevlisi, yanındaki birileri ile konuÅŸurken "bacağım kırık diyor", "telefonun pili bitecek diyor" diye cümleler kullanıyor. Bu durumda eÄŸer kazazede "sanki" konuya hakim deÄŸil de, kendisi de yanındaki birilerinden yardım istiyor imajını doÄŸuruyor. Kazazede sanki, "hanımefendi yanınızda kim varsa verin onunla konuÅŸayım" deme durumuna mecbur bırakılıyor. Halbuki kazazede kendisi ile konuÅŸan kiÅŸinin kendi sorununu çözeceÄŸinden ÅŸüphe duymaması gerekirdi.
Gerek kazazedeye güven telkin edebilmek gerekse kaza mahallini daha iyi tespit edebilmek için, kaza mahallinde "su" ya da "yiyecek" bulunup bulunmadığı tespiti yapılmalıdır. Böylesi bir soru daha sonra yola çıkacak olan kurtarma ekibi için oldukça önemli bir bilgi notu olarak verilebileceÄŸi gibi, kazazedeye güven telkin edilmesi açısından da önemlidir.
Acil servis görevlisi, kazazede ile yaptığı konuÅŸmada diyaloglar arasında "fasıla" bırakılmaması, konuÅŸma aralarının uzamamasına özen göstermesi gerekir. Kazazedenin kendi durumunu aktardıktan sonra, beklemesi, karşı taraftan birkaç saniye dahi olsa ses gelmemesi, çok zor bir bekleyiÅŸtir. Kaldı ki bu kazada, kazazede, böylesi konuÅŸma fasılalarına düÅŸüyor ve karşı tarafta ne olup bittiÄŸini öÄŸrenmek için ekstra çaba sarf ediyor.
Kazazedenin psikolojisini tespit etmek ve olası telkinler vermek üzere, kaza mahallinde ölü ve yaralıların bulunup bulunmadığı, kendisi ile onların arasında ne kadar mesafe olup olmadığı mutlaka öÄŸrenilmelidir. Zira hemen yanı başında sevdiÄŸi bir insanın cesedi bulunan bir kazazede hem saÄŸlıklı bilgi aktarmakta zorluk çekebilir hem de zor bir psikolojik süreçle baÅŸ baÅŸa bırakılmış olur. Bu durumda, kazazedeye, sürünerek de olsa kaza mahallinden biraz uzaklaÅŸması, ölü ve yaralılardan kendisini ayırt etmesi tavsiyesinde bulunulmalıdır. Bu kazada, telefonun ucundaki kazazede, yakınlarında ölüler olduÄŸunu söylediÄŸi halde (ki bu bir panik hali ile halüsinasyon da olabilir) acil servis görevlisi, onların ölü olmadığını, kan kaybından dolayı öyle yattığını söylemeye çalıştığı halde, irtibat halinde bulunulan kiÅŸiyi daha saÄŸlıklı bir yere doÄŸru yönlendirmiyor.
Acil servis görevlisi kendisine ulaÅŸmış olan kiÅŸi ile irtibatının kaybolma ihtimallerine göre hemen tedbirler aldırmalıdır. ÖrneÄŸin etrafında bulunan yaralı bir kiÅŸinin cep telefonunu kullanması tavsiye edilebilir ya da birçok telefonda olan bataryanın kullanımını artırıcı kodlamalar yapması veyahut telefonun ekran ışığının kapatılması gibi önlemlere baÅŸvurması gerekir. Bu kazada, kazazede elindeki telefonun bataryasının bittiÄŸini ilettiÄŸi halde acil servis görevlisinin bu konuda herhangi bir tavsiyede bulunmaması dikkat çekici bir durumdur.
Böylesi bir kazada, kaza mahallinin tespit edilmesi oldukça önemlidir. Bu kazada acil yardım görevlisi bu konuda elinden geldiÄŸince soru sorarak olayı yönetmeye çalışıyor. KonuÅŸmanın ilerleyen dakikalarında acil yardım görevlisi artık çaresizliÄŸe düÅŸüyor çünkü kazazede bulunulan ortamın daÄŸlık bir arazi olduÄŸunu, etrafın sisle kaplı olduÄŸunu iletiyor. Daha sonrasında ise kan kaybından dolayı üÅŸüme hissettiÄŸini söylüyor ki, böylesi bir durum donma riskini de beraberinde getireceÄŸi için artık saniyelerin ne kadar önemli olduÄŸunu acil yardım görevlisi tespit etmiÅŸ durumda. Bir yandan telefon bataryasının bitiyor olması, bir yandan kaza mahallinin tespit edilmesinin imkansızlığı ve kazazedenin donma riskinin bulunmasının, acil yardım görevlisini ciddi bir karar vermeye itmesi gerekirdi. Kazadaki helikopter ile arasındaki mesafe tespit edilip, diÄŸer yaralıların helikopter ile arasındaki mesafe de tespit edildikten sonra, güvenli bir ortam oluÅŸtuÄŸuna emin olunduktan sonra, "helikopteri yak" talimatı verilmesi gerekirdi. Helikopter alevinin ve dumanının bulunduÄŸu bölgeye de acil kurtarma ekiplerini yönlendirmek gerekirdi.
Böylesi kriz durumları analiz edildiÄŸinde, beklentilere cevap verecek profesyonellik sergilenemediÄŸi açıkça ortaya çıkıyor. Sadece böylesi bir kaza deÄŸil, deprem, yangın, trafik kazası gibi acil müdahale halinde hayat kurtaracak sahalar profesyonellerce desteklenmeli her an, mesleki tükenmiÅŸlikleri bertaraf edici ekstra tedbirler alınmalıdır.
ADEM GÜNEÅž UZMAN PEDAGOG / FATÄ°H ÜNÄ°VERSÄ°TESÄ° ÖÄžRETÄ°M GÖREVLÄ°SÄ°
28 Mart 2009, Cumartesi
| < Önceki | Sonraki > |
|---|